InsideSkin

مقدمه :


در دودهه اخیر ، با توجه به شناختی که از دانش زبانشناسی در ایران حاصل آمده است ، مجموعه ی نهادهای آموزشی کشور نیاز به استفاده از ابزارهای علم مطالعه زبان را در امر آموزش به درستی احساس کرده اند . تفمکیک دروس ادبیات فارسی و زبان فارسی در آموزش مقطع دبیرستان ، تدوین درسنامه های دستور زبان فارسی بر حسب روش توصیفی و مبتنی بر اصول زبان شماسی ، استفاده از مبانی زبان شناسی جدید در تدوین درسنامه های نهضت سواد آموزی ، تشخیص ضرورت گردآوری گویش های ایرانی و بررسی هر یک از سوی نهادهای ذیصلاح نظیر سازمان میراث فرهنگی ، تاسیس شورای ویرایش در سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ، ارائه واحدهای درسی زبانشناسی و دروس مبتنی بر اصول این دانش در مجموعه رشته های زبان های خارجی ، تاسیس گروه های آموزشی زبان شناسی در مجموعه وسیعی از دانشگاههای کشور در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری و نیز استفاده بهینه از داتش محققان این رشته در فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، فرهنگستان هنر ، فرهنگستان علوم ، بنیاد ایران شناسی ، و وزارت آموزش و پرورش موید این ادعاست .


تعریف و هدف :

با توجه به گسترش کاربرد دانش زبان شناسی در ایران به ویژه در دو دهه اخیر و شناخت نیاز به استفاده از کارشناسان این رشته در نهادهای آموزشی کشور برای ویرایش کتاب های درسی بر مبنای اصول زبان شناسی جدید و نیز تدریس دروسی چوب زبان فارسی ، دستور زبان فارسی ، نگارش فارسی و جز آن که بخشی از دروس دوره های تحصیلی پیش از دانشگاه را تشکیل می دهند ، این برنامه با توجه به نیازهای زیر تنظیم گردیده است :
الف : نیاز به تربیت کارشناسان ذیصلاح برای نظارت بر تدوین کتاب های آموزشی زبان فارسی در سطوح راهنمایی تحصیلی و دبیرستان .
ب : نیاز به تربیت دبیران متخصص برای تدریس دروس زبان فارسی در مقاطع مختلف تحصیلی پیش از دانشگاه .
پ : نیاز به تربیت کارشناسان متخصص برای خدمت در نهادهای سواد آموزی کشور .
ت : نیاز به تربیت کارشناسان متخصص برای خدمت در نهادهای مجری مطالعات گویش شناسی به ویژه ثبت گویش های ایرانی .
این برنامه با توجه به اهداف زیر پی ریزی شده است :
الف- تربیت متخصصان ذیصلاح برای رفع نیازهای فوق الذکر .
ب- امکان بازبینی و تخصصی سازی دروس ارائه شده در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری این رشته ، با توجه به گسترش روز افزون شاخه های تخصصی کنونی دانش زبان شناسی .


ضرورت و اهمیت دوره :

استفاده از خدمات زبان شناسان فارغ التحصیل مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری به ویژه برای تدریس دروس مبتنی بر زبانشناسی در مقاطع پایین تر از فضای دانشگاه ، با مشکل برتری مستخدم از فرد واجد شرایط مواجه می گردد . همین امر سبب می گردد تا افراد واجد شرایط از میان کارشناسان رشته های دیگری انتخاب شوند که در دوره های کوتاه مدت با مبانی و مقدمات زبان شناسی آشنا شده اند و نمی توانند از این آگاهی ناقص در امر آموزش و پژوهش به گونه ای مطلوب بهره بگیرند . مشکلاتی که هم اکنون مدرسان دروس زبان فارسی و دستور زبان فارسی در مقطع دبیرستان با آنها مواجهند دلیلی قطعی بر این ادعاست .
افزون بر این ، آغاز دوره تحصیل در رشته زبان شناسی در مقطع کارشناسی ارشد در ایران سد راه تخصصی ساختن این رشته در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری است با توجه به گسترش روز افزون مطالعه جنبه های مختلف زبان های طبیعی و پدید آمدن میان رشته ای های  متعددی که هم اکنون از رهگذر تعامل زبان شناسی با دیگر علوم پدید آمده اند ایجاد گرایش های مختلف آموزشی و پژوهشی در مقطع کارشناسی ارشد به ویژه دکتری زبان شناسی ضرورتی حیاتی می نماید این در حالی است که آغاز تحصیل در این رشته در مقطع کارشناسی ارشد به ناچار به آموزش اطلاعات عمومی محدود می شود و امکان تخصصی شدن واحدهای درسی را در مقاطع بالاتر از دوره کارشناسی منتفی می سازد .
هم اکنون در بسیاری از شاخه های این رشته ، تخصص فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد زبان شناسی مثلا در زمینه های جامعه شناسی زبان ، واج شناسی ، صرف ، روانشناسی زبان ، معنی شناسی و جز آن محدود به گذراندن یک درس و انتخاب پایان نامه در چنین حوزه ای است و این به آن دلیل است که شناخت اولیه دانشجویان با مبانی این شاخه های علمی در مقطع کارشناسی ارشد صورت می پذیرد . ایجاد دوره کارشناسی زبان شناسی این امکان را پدید خواهد آورد تا با تجدید نظر در دروس کارشناسی ارشد و به تبع آن در دوره دکتری شرایط تخصصی سازی زبان شناسی در مقاطع بالاتر از کارشناسی ارشد ناپیوسته با این فرض امکان توجیه می یابد که دانشجوی این مقطع تحصیلی امکان دستیابی به پیش زمینه دروس را در مقطع کارشناسی داشته است . این فرض در تمامی رشته های موجود دانشگاهی قابل تایید می نماید . دانشجویی که به دوره کارشناسی ارشد رشته ای چون ریاضی ، زیست شناسی ، جامعه شناسی ، فلسفه و ده ها رشته دیگر راه می یابد مجموعه وسیعی از اطلاعات اولیه را در زمینه تخصصی اش در مقطع کارشناسی به دست آورده و با چنین شناختی به دوره کارشناسی ارشد قدم می گذارد و این در حالی است که بسیاری از داوطلبان ورود به دوره کارشناسی ارشد زبان شناسی و شاخه های وابسته به آن بدون گذراندن حتی یک واحد درسی زبان شناسی در دوره کارشناسی و صرفا به دلیل علاقه شخصی و اطلاعات فردی شان به ادامه تحصیل در این مقطع تمایل دارند .
به این تربیت به خوبی می توان دریافت که تاسیس رشته زبان شناسی در مقطع کارشناسی نه تنها از امتیازات برون رشته ای نظیر استفاده از خدمات فارغ التحصیلان این رشته در مجموعه وسیعی از نهادهای خواهان این تخصصی برخوردار است بلکه به لحاظ درون رشته ای نیز امتیازهای خاص خود را داراست و می تواند چه در حوزه دانشگاه و چه در فضای علمی بیرون از دانشگاه به  استفاده مطلوب تری از دستاوردهای دانش زبان شناسی بیانجامد .